BAKIM
--------------------------------------------------------------------------------
Ne sıklıkta emzireyim ?
Sütümü nasıl saklayabilirim ?
Vitamin kullanmamız gerekiyor mu ?
Göbek bakımını ne ile yapalım ?
Bebeğimizi hangi sıklıkta banyo ettirelim ?
Hangi pişik kremini kullanalım ?
Bebek için uygun oda ısısı kaç derece olmalıdır ?
Ne kadar kilo alması gerekir ?
Aşılarına ne zaman başlayacağız ?
Bebeğimizin odasını ne zaman ayıralım ?
Arabaya bebek koltuğu almak gerekir mi ?
Tekrar ne zaman doktora kontrole getirelim ?
ENDİŞELER
--------------------------------------------------------------------------------

Bebeğim bu günlerde çok sık emmeye başladı. Neden olabilir ?
Acaba sütüm yetmiyor mu ?
Her emzirmeden sonra az miktarda kusuyor. Bu normal mi ?
Bebeğim çok uyuyor. Bu normal mi ?
Bebeğim niçin çok ağlıyor ?
Zaman zaman gözleri şaşı oluyor. Bu normal mi ?
Bebeğimin bacakları eğri mi ?
Saçları ne zaman büyümeye başlayacak ?
ACABA
--------------------------------------------------------------------------------

Bebeğimizin bulunduğu odada klimayı çalıştırmamızın sakıncası olur mu ?
Göz rengi değişir mi ?
Bebeğim şu anda görebiliyor mu ?
Evde köpeğimiz / kedimiz var. Bebeğimiz açısından bir sakıncası var mı ?
Ana kucağı kullanabilir miyiz ?
Bebeğimizle ne zaman yolculuk edebiliriz ? Uçakla gidebilir miyiz ?
UYARILAR

--------------------------------------------------------------------------------

Hangi durumlarda acilen doktora başvurmalıyım ?
Evde nelere dikkat etmeliyim ?

BAKIM


--------------------------------------------------------------------------------

Ne sıklıkta emzireyim ?
Her istediğinde emziriniz
(8-12 kez/gün) Dört saatten fazla aç kalmasın
Sütümü nasıl saklayabilirim ?
Buzdolabında 48 saat
Buzdolabı buzlukta 3-4 ay
Derin dondurucuda 6 ay
Vitamin kullanmamız gerekiyor mu ?
Yenidoğan döneminde mutlaka kullanılması gereken vitaminler vardır.
Bunları doktorunuza danışarak kullanmalısınız. Bunlar;

K vit 1 mg (doğumda)
D vit 400 Ü/gün
Demir 1 mg/ kg/ gün
Flor 0.25 mg/gün
Göbek bakımını ne ile yapalım ?
%60-70 alkol Kuru ve temiz tutma

Bebeğimizi hangi sıklıkta banyo ettirelim ?

Sabun ve şampuanı haftada 2 defadan fazla kullanmak doğru değildir
Ama bunlar kullanılmadan her gün duş aldırabilirsiniz.

Banyo sırasında;
Oda ısısı 22-25 0C ise
Banyo suyu 32 0C olmalıdır.

Hangi pişik kremini kullanalım ?

Sürekli bir pomat kullanmanız gerekmez.

%10 çinko oksid, parafin içerenleri kullanınız.
Talk pudrası kullanmayınız.
Bebek için uygun oda ısısı kaç derece olmalıdır ?
Gündüz 20-240C
Gece 16-18 0C

Sizin giydiğinizden bir kat fazla giydirmeniz yeterlidir.

Ne kadar kilo alması gerekir ?

Bebeğinizin ağırlığı günde 20-30 gram artmalı.
Boyu ayda 3,5 cm uzamalı ve baş çevresi ayda 2 cm artmalıdır.
Aşılarına ne zaman başlayacağız ?
Yaş Olması Gereken Aşı
Doğumda Hepatit B,
1 Ayında Hepatit B,
2.Ayında BCG(Verem), Difteri-Tetanoz-Boğmaca, Çocuk Felci, HİB(Heamofilus İnfluenza B)
4. Ayında Difteri-Tetanoz-Boğmaca, Çocuk Felci, HİB
6. Ayında Hepatit B, Difteri-Tetanoz-Boğmaca, Çocuk Felci, HİB
9. Ayında Kızamık
15. Ayında HİB, Kızamık-Kabakulak-Kızamıkçık, Varicella
18. Ayında Difteri-Tetanoz-Boğmaca, Çocuk Felci
4-6 Yaşında Difteri-Tetanoz-Boğmaca, Çocuk Felci, Kızamık-Kabakulak-Kızamıkçık
7. Yaşında BCG(Verem)
11-12 Yaşında Hepatit B, Tetanoz-Difteri(yarım doz)

Bebeğimizin odasını ne zaman ayıralım ?

Bunun için ;
2 ile 6 ay arası dönem en uygun dönemdir.
En geç 6 aylık iken bebeğin bir düzeni olması gerekir.

Arabaya bebek koltuğu almak gerekir mi ?

Emniyet standartlarına uygun bir emniyet koltuğu kullanılmalıdır.
En az 9 kg olana ve 1 yaşına dek bebekleri arkaya bakacak şekilde yerleştirin.Daha sonra öne bakabilir.
En güvenli yer arka koltuğun ortasıdır.
Ön yolcu hava yastığı olan arabalarda bebek öne oturtulmamalıdır.
Araba içinde herşey sabit hale getirilmelidir.
Tekrar ne zaman doktora kontrole getirelim ?
İlk 3 yılda en az 9 kez sağlık kontrolü yapılmalıdır.
1, 2, 4, 6, 9, 12, 18. ay,
2 ve 3. Yaşta doktor kontrolünden geçmesi uygundur.

ENDİŞELER


--------------------------------------------------------------------------------

Bebeğim bu günlerde çok sık emmeye başladı. Neden olabilir ?
Bebeğiniz zaman zaman büyümesi hızlanır. Bu büyüme hamleleri

8-12. gün
3-4. hafta
3. Ay
Acaba sütüm yetmiyor mu ?
Aşağıdaki durumların bir veya birkaçı bebeğinizde görülüyorsa sütünüz yetmiyor olabilir. Bir doktora başvurmalısınız.

Günde 6 dan az idrar yapma
Günde 3-4 den az sarı renkli gaita
Yeşil, kahverengi ve siyah gaita
Günde 8 den az meme emme
Devamlı meme isteme
Yutma sesi duyulmaması
5. Günde süt gelmemesi
Hep 4-6 saatten fazla uyuma
Doğum kilosuna 10.günde yeniden ulaşmama
Memelerde hep aşırı gerginlik
Meme uçlarında ağrı
Günde 15-30 gramdan az ağırlık artışı
Her emzirmeden sonra az miktarda kusuyor. Bu normal mi ?
3 ay altındaki bebeklerin % 80’i günde en az bir kez kusar.

Bebeğim çok uyuyor. Bu normal mi ?

Yenidoğan bir bebek ortalama 14-16 saat uyur

Bebeğim niçin çok ağlıyor ?

Bütün bebekler ağlar.Aşağıdakiler ağlamasının nedenleridir.

Açlık
Uykusuzluk
Fiziksel ağrı
Altının ıslak olması
Üstünün değiştirilmesi
Çok soğuk veya sıcak olması
Kucaklanma isteği
Kolik
Zaman zaman gözleri şaşı oluyor. Bu normal mi ?
Bebeklerde ilk altı ayda olabilir
Devam ederse mutlaka göz doktoru veya çocuk dortoruna danışmanız gerekir.

Bebeğimin bacakları eğri mi ?

Bebeklerin bacakları yürümeye başladıktan 6-9 ay sonra düzelir

Saçları ne zaman büyümeye başlayacak ?

3-6 aydan sonra saçları uzamaya başlar

ACABA


--------------------------------------------------------------------------------

Bebeğimizin bulunduğu odada klimayı çalıştırmamızın sakıncası olur mu ?
Oda ısısı 22 0C altında olmamak ve doğrudan bebeğe üflememek kaydıyla klima çalıştırabilirsiniz.

Göz rengi değişir mi ?

Kalıcı göz rengi 8-9 ayda belli olur.

Bebeğim şu anda görebiliyor mu ?

Yenidoğanda görme keskinliği 20/400 ' dür. 20-35 cm.den görür. Görme keskinliği 8 aylık bebekte 20/40, 5 yaşında 20/20 olur.
Renkleri doğumdan itibaren farkeder. Derinlik algılanması 4. ayda başlayıp 8.ayda tam olarak gelişir.

Evde köpeğimiz / kedimiz var. Bebeğimiz açısından bir sakıncası var mı ?

Beslediğiniz ev hayvanı bebeğinizi kıskanabilir ve uyumluluk eğitimi programına gerek olabilir.Bebeğin odasına girmelerine izin vermemek daha doğru olur.

Ana kucağı kullanabilir miyiz ?

Kullanmanızın bir sakıncası yoktur.
Ancak bebeği ana kucağı ile taşır iken koşmamalıdır.

Bebeğimizle ne zaman yolculuk edebiliriz ? Uçakla gidebilir miyiz ?

Emniyet koltuğu varken ilk günden itibaren kısa yolculuk yapılabilir.
Uçak için mümkünse 6 haftalık olması beklenebilir. İniş ve kalkışta emzirilmeli

UYARILAR


--------------------------------------------------------------------------------

Başka dikkat etmemiz gereken bir şey var mı ?
Aşağıdaki durumlarda DERHAL HEKİME BAŞVURUNUZ

Emmede zayıflama
Uzun süre uyuma
Vücudunda gevşeklik
Hareketlerinde yavaşlama
Ağlamama
Tiz sesle ağlama
Fışkırır tarzda kusma
Morarma
Kilo alamama
NELERE DİKKAT ETMELİ SİNİZ ?
Bebeğinizi masada yalnız bırakmayın
Banyo küvetine 5 cm.den fazla su koymayın. Altına havlu koyarak kaymasını engelleyin
Evcil bir hayvanla bebeğinizi yalnız bırakmayın
Beş yaşın altındaki kardeşiyle bebeğinizi yalnız bırakmayın
Bebeğin üzerinde veya karyolasında 12 cm.den uzun kurdele-ip bulundurmayın
Evde yangın dedektörleri kullanın
Bir bebek baş kontrolünü tam olarak kazanmadan havuza girmemelidir. 6 ay altı bebekler 28-29 0C altında suya sokulmamalı
On dört yaşın altında bakıcıyla bırakmayın
Bebeği havaya atmayın ve sarsmayın
Bebeği hiçbir zaman evde bir an bile yalnız bırakmayın
Arabada bebeğinizi yalnız bırakmayın. Sıcak havada sıcak çarpması riskini unutmayın

Çoğumuz kemikleri biyoloji derslerinde gösterilen iskelet maketlerinden hatırlarız ve kırılıp çıkmazlarsa pek düşünmeyiz onları. Kemik sözcüğünü de gündelik dilde olumsuz bir içerikle kullanılırız genellikle. Oysa, kemiklerimiz vücudumuzun görünmez çilekeşleridir; ağırlığımızı taşırlar ve çeşitli fiziksel stresler sırasında ayakta durmamızı sağlarlar. Bunun için sert olmaları gereklidir. Esas önemlisi ise beyin, omirilik ve kemik iliği gibi yaşamsal dokuların korunağıdırlar. Kemiklerin en önemli özelliği sert olmalarıdır ama bu onların cansız ve hissiz oldukları anlamına gelmez. Bir çok hormonun etkisiyle kemikler uzar ve çocuklar bu sayede büyür. Kemikler, bir taraftan uzarken bir taraftan sertleşir. Örneğin bir yaşın sonunda kemiklerin artık en az 10 kg ağırlığı taşıyacak kadar sağlamlaşmış olmaları gereklidir; yoksa çocuk ayakta durmaya başlayınca “eğrilmeye” başlarlar. Daha sonraki yaşlarda, özellikle de ileri yaşlarda sağlam olmayan kemikler “kırılarak” hatırlatırlar kendilerini. Son yıllarda hemen herkesin öğrendiği “osteoporoz” basitçe kemiklerin sağlamlığını yitirmesi olarak tanımlanabilir. Osteoporoz, giderek önem kazanan bir halk sağlığı sorunudur çünkü, örneğin ingiltere’de her yıl 150.000 kişide osteoporoza bağlı kemik kırıkları meydana geldiği bunun da 750 milyon sterlin sağlık harcamasına neden olduğu bildirilmektedir. Osteoporoz, ileri yaşlara görülür ama sağlam ve sağlıklı kemiklere sahip olmak ancak çocukluk çağında alınacak önlemler ile mümkündür. Bu o kadar önemlidir ki yakın zamanda ABD’de 9-12 yaş grubundaki çocuklar ve ailelerine yönelik bir “Ulusal Kemik Sağlığı Kampanyası” başlatılmıştır. Peki kemikler nasıl sağlamlaşır ve kemik sağlığı için neler önemlidir?

Kemik sağlığı
Kemikler en iyi beton yapılara benzetilerek anlatılabilir ve kemiklerdeki “harfiyat” yaşam boyu sürer. Kemikler, protein yapısındaki ince lifler (matriks) ve bu matrikse çöken minerallerden oluşmaktadır. Bu minerallerin başında kalsiyum ve fosfor gelmektedir. Matriksi oluşturan lifler beton yapılardaki “demir ağlara”, mineraller ise çimentoya benzetilebilir. Kemiklerin sağlamlığı hem matriksin kalitesine (bir bakıma mikromimarinin kalitesine) hem de gram kemik dokusu başına çöken mineral yoğunluğuna bağlıdır. Bu arada harfiyatı yapan hücreleri( çilekeş inşaat işçilerini) unutmamak gereklidir. Kemikleri oluşturan yapıların tümün “kemik kitlesi” olarak isimlendirilmekte ve bu kemiklerin sağlamlığı “kemik kitlesinin” miktarı ile belirlenmektedir. Son yıllardaki araştırmalar en yüksek kemik kitlesi miktarına( pik kemik kitlesi ) 25 yaşından önce ulaşıldığını, bundan sonraki yaşlarda oluşan bu “kemik bankası”ndan harcama yapıldığını göstermektedir. . Pik kemik kitlesi büyük oranda genetik faktörlerce belirlenmekle birlikte, öngörülen genetik potansiyele ulaşılması beslenme, aktivite, endokrin fonksiyon ve yaşam tarzını oluşturan diğer faktörlere bağlıdır Kemik kitlesi gelişiminin en yoğun olduğu dönem 9-14 yaş arası, yani ergenlik dönemidir. İşte bu nedenle ,erişkin yaştaki osteoporosizin önlenmesi büyük oranda “pik kemik kitlesinin” miktarının arttırılmasına, dolayısıyla çocukluk döneminde atılacak adımlara bağlıdır. Peki ne yapılmalıdır? Öncelikle kemik yapımından sorumlu hücrelerin uyarılması ( bir başka deyişle inşaat işçilerinin motive edilmesi) gereklidir. Bunun için yapılacak en önemli şey kasları dolayısıyla kemik zarını gerecek türde( yani yerçekimi etkisinden kurtulmadan) yapılacak egzersizlerdir. Uzayda uzun süre kalanlardan biliyoruz ki kemiklerin yerçekimi etkisiyle bile olsa gerilimden uzak kalması kemiklerin erimesine neden olmaktadır. Benzer nedenlerle elit yüzücülerin kemik yoğunlukları, elit jimnastikçilere göre düşük bulunmaktadır. Yakın zamanda yayınlanan bir araştırmada 8 ay süreyle günde 10 veya daha fazla sıçrama hareketi yapan çocukların, normal okul aktivite programındaki çocuklara göre kemik yoğunluklarında %1.2 oranında bir artma olduğu gösterilmiştir. Kemik yoğunluğundaki % 5 oranındaki artmanın osteoporotik kırılma riskini %40 azalttığı düşünüldüğünde bu derecedeki kemik yoğunluğu artımının bile çok önemli olduğu üzerinde durulmaktadır.

Tahmin edileceği gibi, kemik sağlığı için kemik yapımında görevli hücrelerin egzersizle uyarılması kadar, kemiklerin sağlamlığından sorumlu minerallerin yeterli ölçüde alınması da önemlidir. Bu minerallerin başında kalsiyum gelmekte ve çocukların ergenlik öncesinde günde 600-800 mg, ergenlik döneminden başlayarak günde 1200-1500 mg kalsiyum alınması önerilmektedir. Besinlerin arasında en önemli kalsiyum kaynağı süt ve süt ürünleridir. Bu nedenle erken çocukluk döneminde süt, yoğurt ve peynir yeme alışkanlığını kazandırılması önemlidir. Bu nedenle anne-babaların “süt içmeden yatağına girme” şeklindeki ısrarları yarinde bir tutumdur. Şişmanlık korkusuyla süt içmeyen ergenlik dönemindeki kızlara yağ içeriği düşük sütlerin kalsiyum içeriğinin değişmediği hatırlatılmalıdır. Bir çok sebze de kalsiyum içermektedir. Kalsiyum ile zenginleştirilmiş meyva suyu ve kahvaltılık besinler de süt ve süt ürünlerini sevmeyen çocuklar için alternatif besinlerdir. Bütün çabalara rağmen yeterli miktarda kalsiyumdan zengin besin tüketmeyen çocuk ve ergenlere mineral desteği yapılması gereklidir.

Sonuç
Yazının başlığına dönecek olursak, ileri yaşlardaki kemik erimesine bağlı kırıkların önlenmesi büyük ölçüde çocukluk, özellikle de ergenlik dönemindeki yaşam tarzına bağlıdır. Bu nedenle “Yaşlılıktaki osteoporoz bir çocukluk hastalığıdır” denmektedir. Osteoporoz kadınlarda daha sık görüldüğünden ergenlik döneminde ip atlayan, spor yapan, beden eğitimi derslerini ekmeyen kızlar kemik sağlığı bakımından avantajlı olmaktadırlar. Sigara, hareketsiz yaşam ve kolalı içeceklerin çok tüketilmesi kemik sağlığını olumsuz etkileyen diğer faktörlerdir. Ülkemizde de ABD benzeri “Kemik sağlığı kampanyası” na ihtiyaç vardır. Bununla birlikte şimdiden ailelerin erken yaştan itibaren çocuklarının kalsiyumdan zengin besinlerle beslenmesine önem vermeleri, bu amaçla okul programlarında kalsiyumdan zengin süt ve süt ürünleri ile beslenmenin vurgulanması ve spor derslerinde atlama, sıçrama, koşma,jimnastik hareketleri gibi aktivitelere daha fazla yer verilmesi gereklidir.